Katarakt Nedir? Tedavisi Nasıl Yapılır?

Katarakt, göz merceğinin saydamlığını kaybederek bulanıklaşması ve zamanla opaklaşmasıdır. Dünya genelinde önlenebilir körlüğün en sık nedeni olan katarakt, genellikle yaşlanmayla ortaya çıksa da her yaş grubunda görülebilir. Tek etkili tedavisi, bulanıklaşan doğal merceğin cerrahi olarak çıkarılıp yerine yapay bir mercek (göz içi lensi - GİL) yerleştirilmesidir. Günümüzde modern teknolojiler sayesinde katarakt ameliyatı, güvenli, ağrısız ve hızlı iyileşme sürecine sahip bir operasyon haline gelmiştir.



Katarakt Nedir ve Nasıl Oluşur?

Gözümüzün içinde bulunan doğal lens (kristalin), ışığı kırarak retinaya net bir görüntü odaklanmasını sağlar. Katarakt, bu merceğin içindeki proteinlerin denatüre olması ve birikmesiyle saydamlığını kaybetmesidir. Bulanıklık arttıkça görme giderek azalır.

Kataraktın Başlıca Nedenleri

• Yaşlanma – En sık neden; 60 yaş üzerinde belirginleşir
• UV Işınları – Güneşten gelen ultraviyole ışınları lens proteinlerine zarar verir
• Diyabet – Kan şekeri kontrolsüzlüğü katarakt oluşumunu hızlandırır
• Sigara & Alkol – Oksidatif stresi artırarak lens metabolizmasını bozar
• Kortizon Kullanımı – Uzun süreli steroid kullanımı
• Göz Travmaları – Künt veya penetran yaralanmalar
• Radyasyon – Radyoterapi alan hastalarda risk yükselir


Kataraktın Belirtileri Nelerdir?

Katarakt yavaş ilerlediği için belirtiler sinsi başlar. En sık görülenler:

• Bulanık veya puslu görme
• Renklerin soluklaşması veya sararması
• Gece görüşünde zorluk (araç kullanırken belirgin)
• Işığa karşı hassasiyet ve göz kamaşması (glare)
• Tek gözde çift görme
• Sık sık gözlük numarası değişimi
• Okuma ve yakın işlerde zorlanma

Bu belirtiler başka göz hastalıklarında da görülebilir. Kesin tanı için göz hekimine başvurulmalıdır.

Katarakt Tedavisi: Ameliyat Ne Zaman Gerekir?

Kataraktın ilerlemesini durduran veya gerileten bilinen bir ilaç tedavisi yoktur. Tek tedavi cerrahidir.

Eskiden "olgunlaşması" beklenirdi. Günümüzde:

• Görme keskinliği günlük aktiviteleri engelliyorsa
• Gece araç kullanmak güvensiz hale gelmişse
• Okuma, televizyon, yemek yapma zorlaşmışsa
• Renk algısı bozulmuşsa

Ne zaman ameliyat olmak isterseniz, o zaman doğru zamandır.



Modern Katarakt Ameliyatı: Nasıl Yapılır?

Fakoemülsifikasyon (Fako) — Altın Standart

1. Damla ile lokal anestezi (iğnesiz)
2. Korneadan 1.8-2.2 mm'lik mikro kesi
3. Ultrasonik dalgalarla lens parçalanır ve emilir
4. Katlanmış yapay mercek yerleştirilir
5. Kendiliğinden kapanan, dikişsiz kesi

İşlem süresi: 10-20 dakika, günübirlik, aynı gün taburcu.

Femtosaniye Lazer Destekli (FLACS)

Lazer teknolojisiyle kornea kesisi, kapsül açılımı ve lens ön parçalanması yapılır. Klasik fako ile karşılaştırma:

• Klasik Fako: Manuel kesi, orta-yüksek ultrason enerjisi, daha uygun maliyet
• FLACS Lazer: Lazerle hassas kesi, düşük ultrason enerjisi, daha yüksek maliyet


Göz İçi Lensi Seçimi: Hangisi Size Uygun?

• Monofokal Lens – Tek odak (genelde uzak), yakın için gözlük gerekebilir
• Trifokal Lens – Uzak-orta-yakın net görüş, gözlük bağımsızlığı %90+
• EDOF Lens – Uzak-orta mükemmel, yakın iyi, gece görüntülenme az
• Toric Lens – Astigmatı düzelten seçenekler

Mercek seçimi hastanın yaşam tarzı ve göz yapısına göre kişiselleştirilir. "En pahalı en iyisidir" doğru değildir.

İyileşme Süreci

• İlk 24 saat: Koruyucu gözlük, göze su değmemeli
• 1. hafta: Damlalar düzenli, ağır kaldırma/eğilme yasak
• 1. hafta sonu: Kontrol, çoğu hasta günlük hayata döner
• 1. ay: Tam iyileşme, nihai gözlük reçetesi

Riskler Nelerdir?

Başarı oranı %98+ olup dünyanın en güvenli cerrahilerindendir. Olası riskler:

• İkincil Katarakt (Arka Kapsül Opasifikasyonu): En sık geç dönem komplikasyon. YAG lazerle saniyeler içinde tedavi edilir.
• Kistoid maküla ödemi: Çoğu damla tedavisiyle düzelir
• Endoftalmi (enfeksiyon): Çok nadir (%0.04-0.1)

Özetle

• Katarakt göz merceğinin bulanıklaşmasıdır, tedavi edilmezse görme kaybına yol açar
• Tek etkili tedavi cerrahidir — ilaç, damla, egzersizle gerilemez
• 10-20 dakika, dikişsiz, ağrısız, günübirlik operasyon
• Başarı oranı %98+
• Doğru mercek seçimiyle gözlüksüz net görüş mümkün

Bu içerik sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı veya tedavi önerisi niteliği taşımaz. Göz sağlığınızla ilgili herhangi bir durumda mutlaka bir göz hekimine danışınız.

İçerikteki bilgiler Dr.Bahadır Akkoç tarafından doğrulanmıştır